Cách tính điểm trong Phỏm và những quy tắc đền bài đôi khi còn quan trọng hơn cả việc bạn có phỏm hay không. Nhiều anh em bài đẹp mà vẫn thua sấp mặt chỉ vì một nước đi sai, bị ăn chốt hoặc tệ hơn là đền Ù. Nắm rõ luật tính điểm và các trường hợp phạt không chỉ giúp bạn tránh mất tiền oan, mà còn là chìa khóa để lật ngược thế cờ, biến bại thành thắng trong những ván tá lả cân não.
Hiểu tận gốc cách tính điểm trong Phỏm
Nhiều người mới chơi nghĩ rằng tính điểm Phỏm chỉ đơn giản là cộng số nút của các lá bài rác còn lại. Đúng, nhưng chưa đủ. Việc phân định thắng thua và mức tiền cược còn phụ thuộc vào việc bạn về thứ mấy và có bị móm hay không.
Quy tắc cộng điểm bài rác cơ bản
Đây là phần nền tảng nhất, ai cũng phải biết. Sau khi tất cả người chơi đã hạ phỏm, những lá bài không thuộc bất kỳ phỏm nào sẽ được giữ lại để tính điểm.
- Các lá từ 2 đến 10: Điểm tương ứng với số trên lá bài.
- Lá J: 11 điểm.
- Lá Q: 12 điểm.
- Lá K: 13 điểm.
- Lá A (Át): 1 điểm.
Tổng điểm của người chơi là tổng điểm của tất cả các lá bài rác này. Ai có tổng điểm thấp nhất sẽ về nhất.
“Móm” – Cơn ác mộng cháy túi
Móm (hay còn gọi là Cháy) là tình trạng người chơi không hạ được bất kỳ phỏm nào sau khi ván bài kết thúc. Đây được coi là trường hợp tệ nhất và luôn bị tính là về bét (về thứ 4), bất kể tổng điểm các lá bài rác có thấp đến đâu.
Thậm chí, trong nhiều sới bạc, người bị móm còn phải trả thêm tiền cược cho người về nhất. Đây là một hình phạt nặng, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cố gắng tạo ra ít nhất một phỏm.
Phân định thắng thua: Nhất, Nhì, Ba, Bét
Sau khi tính điểm, thứ hạng sẽ được sắp xếp như sau:
- Về nhất: Người có tổng điểm thấp nhất.
- Về nhì: Người có tổng điểm thấp thứ hai.
- Về ba: Người có tổng điểm thấp thứ ba.
- Về bét: Người có tổng điểm cao nhất hoặc người bị móm.
Tiền thắng/thua sẽ được tính dựa trên thứ hạng này. Thông thường người về nhất sẽ ăn tiền của cả ba người còn lại, theo các mức khác nhau.
Các quy tắc “Đền” chết người trong Phỏm
Đây mới là phần khiến nhiều anh em “ra đê mà ở”. Đền bài không chỉ khiến bạn thua, mà là thua rất đậm. Nắm vững các quy tắc này là cách tự bảo vệ ví tiền của mình.
Ăn cây chốt: Sai lầm trả giá đắt
Cây chốt là lá bài được đánh ra ở lượt cuối cùng. Việc ăn cây chốt của người chơi trước để tạo phỏm sẽ khiến bạn bị phạt nặng.
Lý do là vì nước đi này ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả ván bài, có thể giúp một người đang từ thế thua trở thành thắng. Theo luật chung, người cho ăn chốt sẽ phải đền cho người về nhất thay cho những người chơi khác trong ván đó.
Đền Ù: Khi một người “nuôi” cả làng
Đây là trường hợp nặng nhất. Nếu bạn đánh ra một lá bài mà người chơi sau ăn được lá đó và Ù (tức là tất cả 9 lá bài đều tạo thành phỏm và không còn bài rác), bạn sẽ phải đền Ù.
Điều này có nghĩa là bạn phải trả toàn bộ tiền cược cho người Ù thay cho cả làng. Số tiền này thường rất lớn, đủ để một ván bài sai lầm khiến bạn cháy túi.
Ăn 3 lá: Tưởng ngon ăn mà lại đắng
Nếu bạn cho một người chơi ăn 3 lá bài liên tiếp, và người đó Ù, bạn cũng sẽ bị tính là đền Ù. Đây là luật để tránh tình trạng “bơm bài” hay thông đồng.
Theo kinh nghiệm của tôi, trường hợp này ít xảy ra hơn nhưng không phải là không có. Đôi khi chỉ vì chủ quan, thấy người ta ăn 2 cây của mình rồi mà vẫn cố đánh một cây “nghi nghi” nữa, thế là xong. Tốt nhất là thấy có biến thì nên đánh cây khác an toàn hơn.
Các trường hợp Ù đặc biệt và cách tính tiền
Ù là mục tiêu cuối cùng của mọi người chơi Phỏm. Nhưng không phải kiểu Ù nào cũng giống nhau. Có những kiểu Ù mang lại số tiền thưởng gấp nhiều lần.
Ù tròn (Ù 10 cây)
Đây là trường hợp người chơi vừa được chia 10 lá bài đã có thể tạo thành 3 phỏm. Người chơi sẽ báo Ù ngay lập tức và thắng ván bài đó với số tiền thưởng nhân lên nhiều lần (thường là x5 hoặc x10 tiền cược).
Ù khan (Bài không cạ)
Khi được chia bài, nếu trong 9 lá bài của bạn không có bất kỳ đôi hay cạ nào để tạo phỏm, bạn sẽ được tính là Ù khan. Đây là một kiểu Ù đặc biệt dựa vào sự may rủi. Người có bài Ù khan cũng sẽ thắng ngay lập tức và được thưởng lớn.
Ù gửi (Ù sau khi hạ bài)
Trường hợp này xảy ra khi bạn đã hạ phỏm, sau đó gửi hết được số bài rác còn lại vào phỏm của những người đã hạ trước. Khi không còn lá rác nào trên tay, bạn sẽ được tính là Ù.
Mẹo thực chiến để tối ưu điểm và tránh đền
Biết luật là một chuyện, vận dụng nó để chiến thắng lại là chuyện khác. Dưới đây là một vài kinh nghiệm xương máu tôi đúc kết được.
Kỹ thuật xé cạ, phá phỏm
Đừng cứng nhắc giữ lại những cạ chờ mãi không ra. Đôi khi, việc xé một đôi hoặc một cạ để đánh đi một lá bài an toàn, tránh bị ăn chốt hoặc tránh đền Ù là một quyết định khôn ngoan. Thà về nhì, về ba còn hơn là bị đền.
Gửi bài – Chiếc phao cứu sinh cuối cùng
Sau khi hạ phỏm, hãy quan sát kỹ phỏm của những người chơi khác. Cố gắng gửi đi càng nhiều bài rác càng tốt để giảm thiểu điểm số. Một lá bài gửi đi thành công có thể thay đổi thứ hạng của bạn từ bét lên ba, hoặc từ ba lên nhì.
Cá nhân tôi không tin vào may rủi tuyệt đối
Nhiều người đổ lỗi cho bài đen, nhưng tôi cho rằng việc tính toán và ghi nhớ bài là yếu tố quyết định. Hãy nhớ những lá bài đã được đánh ra, phán đoán bài của đối thủ để quyết định đánh cây nào là an toàn nhất. Đừng bao giờ đánh một cây chốt khi bạn không chắc chắn 100% người sau không thể ăn.
Kết luận
Việc nắm vững cách tính điểm trong Phỏm và các quy tắc đền bài là kỹ năng sinh tồn của bất kỳ người chơi nào. Nó không chỉ giúp bạn bảo toàn vốn mà còn tạo ra lợi thế tâm lý cực lớn. Một người chơi hiểu rõ luật sẽ biết khi nào nên tấn công để Ù, khi nào nên phòng thủ để tránh bị ăn chốt, và làm thế nào để giảm thiểu thiệt hại khi bài xấu. Hãy nhớ, trong tá lả, người thua không phải là người ít phỏm nhất, mà thường là người mắc sai lầm ở những thời điểm quyết định.